Reddi Miras ile Mirastan Feragat Aynı Şey midir? Mirastan Feragat Nasıl Yapılır, Veraset İlamı Nasıl Düzenlenir?

Miras işlemlerinde sıklıkla birbirine karıştırılan iki önemli kavram vardır: Mirastan feragat ve reddi miras.

Her iki işlemde de kişi miras hakkından vazgeçmiş gibi görünse de hukuki açıdan aralarında önemli farklar bulunmaktadır. İşlemin ne zaman yapıldığı, hangi usule tabi olduğu ve mirasbırakanın hayatta olup olmadığı bu ayrımda belirleyicidir.

Özellikle mirasbırakanın sağlığında mirastan feragat sözleşmesi yapılmışsa, vefatından sonra veraset ilamının nasıl düzenleneceği ve tapu intikal işlemlerinin nasıl gerçekleştirileceği önem taşır.

Bu yazımızda mirastan feragat ve reddi miras arasındaki farkları, mirastan feragat eden kişilerin veraset ilamındaki durumunu ve mirasbırakanın ölümünden sonra miras hakkından vazgeçmenin mümkün olup olmadığını açıklıyoruz.

1. Reddi Miras ile Mirastan Feragat Aynı Şey midir?

Hayır. Reddi miras ve mirastan feragat birbirinden farklı iki hukuki işlemdir.

En temel fark, işlemin hangi aşamada yapıldığıdır.

Mirastan Feragat Nedir?

Mirastan feragat, mirasbırakan henüz hayattayken mirasçısı ile yaptığı sözleşme sonucunda mirasçının ileride doğacak miras hakkından vazgeçmesidir.

Türk Medeni Kanunu'nun 528. maddesine göre mirasbırakan, mirasçılarından biriyle karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir.

Bu işlemde:

• Mirasbırakan hayattadır.

• Mirasçı ile mirasbırakan arasında sözleşme yapılır.

• Sözleşmenin resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir.

• Feragat eden, sözleşmenin kapsamına göre mirasçılık hakkını kaybeder.

• İvazlı feragatte, sözleşmede aksi belirtilmedikçe feragat edenin altsoyu da etkilenir.

Reddi Miras Nedir?

Reddi miras ise mirasbırakanın vefatından sonra mirasçıların kendilerine kalan mirası kabul etmemesidir.

Türk Medeni Kanunu'nun 605 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Reddi mirasta:

• Mirasbırakan vefat etmiştir.

• Mirasçı, kendisine kalan mirası reddeder.

• Başvuru Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır.

• Ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması gerekir.

• Genel olarak üç aylık hak düşürücü süre içerisinde işlem yapılmalıdır.

İki İşlem Arasındaki Farklar

Önemli: Mirastan feragat ile reddi miras aynı işlem değildir. Mirasbırakan hayattayken yapılan feragat sözleşmesi ile vefatından sonra yapılan reddi miras işleminin hukuki sonuçları farklıdır.

2. Mirastan Feragat Nasıl Yapılır?

Mirastan feragat işlemi, mirasbırakan ile mirasçı arasında yapılacak resmi miras sözleşmesiyle gerçekleştirilir.

İşlem noterde resmi vasiyetname şeklinde düzenlenir. Türk Medeni Kanunu'nun 545. maddesi gereğince miras sözleşmesinin resmi şekle uygun olması gerekir.

Mirastan feragat iki şekilde yapılabilir:

İvazlı Mirastan Feragat: Mirasçı, miras hakkından belirli bir bedel veya başka bir karşılık alarak vazgeçer.

İvazsız Mirastan Feragat: Mirasçı, herhangi bir bedel almadan miras hakkından vazgeçer.

Burada özellikle feragatin kapsamına ve feragat eden kişinin çocuklarının durumuna dikkat edilmelidir. İvazlı feragatte, sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça feragat edenin altsoyu da bu işlemden etkilenir.

Bu nedenle sözleşme hazırlanırken feragatin hangi kişiler lehine yapıldığı ve altsoy üzerindeki etkileri açıkça değerlendirilmelidir.

3. Mirastan Feragat Eden Kişi Varsa Veraset İlamı Nasıl Alınır?

Bu konu, miras intikal işlemlerinde özellikle dikkat edilmesi gereken hususlardan biridir.

Mirasbırakanın sağlığında mirasçılarından biri veya birkaçı ile mirastan feragat sözleşmesi yapıldığını düşünelim.

Mirasbırakan vefat ettiğinde, feragat sözleşmesi mirasçılık ve miras paylarının belirlenmesinde dikkate alınmalıdır.

Bu durumda izlenecek yol şöyledir:

1. Feragat Sözleşmesi Temin Edilir.

Mirasbırakan ile mirasçı arasında daha önce düzenlenmiş mirastan feragat sözleşmesi temin edilir.

2. Sulh Hukuk Mahkemesine Başvurulur.

Mirasbırakanın vefatından sonra mirasçılık belgesi düzenlenmesi için Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulur.

Başvuru sırasında mirastan feragat eden kişilerin isimleri ve düzenlenmiş olan feragat sözleşmesi mahkemeye bildirilmelidir.

3. Feragat Durumu Açıklanarak Mirasçılık Belgesi Düzenlenir.

Burada önemli bir ayrıntı vardır.

Mirastan feragat eden kişinin mirasçılık belgesinde adının tamamen silinmesi yerine, feragat durumunun ve bunun miras payına etkisinin gösterilmesi gerekir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2023/1360 Esas, 2023/3088 Karar sayılı kararında da mirastan feragat eden kişinin mirasçılık belgesinde gösterilmesi, feragat olgusunun açıklanması ve payın kime veya kimlere kaldığının belirtilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Dolayısıyla daha önce alınmış ve feragat durumunu içermeyen bir veraset ilamı varsa, feragat sözleşmesi mahkemeye sunularak yeni mirasçılık belgesi düzenlenmesi talep edilmelidir.

4. Tapu İntikal İşlemleri Yapılır.

Mirasçılık belgesi düzenlendikten sonra miras konusu taşınmazların intikal işlemlerine geçilir.

Tapu Müdürlüğünde veya Web Tapu üzerinden yapılacak başvuruda mirasçılık belgesi ve gerekli diğer belgeler değerlendirilir.

Feragat sözleşmesinin kapsamı ve mahkemece düzenlenen mirasçılık belgesindeki açıklamalar doğrultusunda miras paylarının kime geçeceği belirlenir.

Unutulmamalıdır: Feragat eden kişinin altsoyunun durumu, feragatin ivazlı veya ivazsız olması ve sözleşmenin kimin lehine yapıldığı da miras paylarının belirlenmesinde önemlidir.

4. Mirasbırakan Vefat Ettikten Sonra Mirastan Feragat Edilebilir mi?

Hayır. Türk Medeni Kanunu'nun 528. maddesinde düzenlenen anlamıyla mirastan feragat sözleşmesi, mirasbırakan hayattayken yapılabilir.

Mirasbırakan vefat ettikten sonra artık onunla mirastan feragat sözleşmesi yapılması mümkün değildir.

Ancak mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçının miras hakkından vazgeçmek veya payını başka bir kişiye bırakmak istemesi durumunda farklı hukuki yollar bulunmaktadır.

Bunlar birbirinden ayrılmalıdır.

A) Reddi Miras

Mirasçı, mirasbırakanın ölümünden sonra mirası kabul etmek istemiyorsa reddi miras yoluna başvurabilir.

Bu işlem Sulh Hukuk Mahkemesine yapılacak sözlü veya yazılı beyanla gerçekleştirilir.

Genel olarak mirasın açıldığını öğrenen yasal mirasçı için üç aylık süre söz konusudur.

Reddi miras işlemi kayıtsız ve şartsız yapılmalıdır.

B) Miras Payının Devri

Mirasçı, mirası tamamen reddetmek yerine kendi miras payını başka bir mirasçıya veya üçüncü bir kişiye bırakmak isteyebilir.

Bu durumda Türk Medeni Kanunu'nun 677. maddesinde düzenlenen miras payının devri sözleşmesi gündeme gelir.

Bu sözleşmede:

• Mirasçılar arasında yapılan miras payı devri sözleşmesinin yazılı olması gerekir.

• Mirasçının üçüncü bir kişiyle yapacağı miras payı devri sözleşmesinin noterlikçe düzenlenmesi gerekir.

• Üçüncü kişiye yapılan devir, tek başına o kişiye miras paylaşmasına katılma hakkı vermez; paylaşma sonunda mirasçıya düşecek payın kendisine verilmesini isteme hakkı sağlar.

Bu işlem mirastan feragat değil, miras payının devridir.

Önemli: Mirasbırakan vefat ettikten sonra miras hakkından vazgeçmek isteyen kişi, yapmak istediği işlemin niteliğine göre reddi miras veya miras payının devri yolunu değerlendirmelidir. Sadece noterde mirastan feragatname adı altında bir belge düzenlenmesi, TMK 528 anlamında mirastan feragat sözleşmesi oluşturmaz.

5. Mirastan Feragat Eden Kişi Daha Sonra Vazgeçebilir mi?

Mirastan feragat sözleşmesi geçerli şekilde düzenlendikten sonra taraflardan biri tek başına karar değiştirerek sözleşmeyi ortadan kaldıramaz.

Ancak Türk Medeni Kanunu'nun 546. maddesine göre miras sözleşmesi tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir.

Buna göre:

• Mirasbırakan hayattaysa taraflar karşılıklı anlaşarak sözleşmeyi kaldırabilir.

• Feragat eden kişi tek başına pişman olduğunu belirterek sözleşmeden dönemez.

• Sözleşmede hukuki geçersizlik veya iptal sebepleri varsa bunlar ayrıca değerlendirilebilir.

• Mirasbırakan vefat ettikten sonra tarafların karşılıklı anlaşmasıyla sözleşmeyi kaldırmak mümkün değildir.

6. Mirastan Feragat İşlemlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Mirastan feragat işlemi yapılmadan önce aşağıdaki hususlar değerlendirilmelidir:

1. Feragatin ivazlı mı yoksa ivazsız mı olduğu belirlenmelidir.

2. Feragat eden kişinin altsoyunun durumu incelenmelidir.

3. Feragatin kimin lehine yapıldığı açıkça belirtilmelidir.

4. Sözleşme resmi şekil şartlarına uygun hazırlanmalıdır.

5. Mirasbırakanın vefatından sonra mirasçılık belgesi düzenlenirken feragat sözleşmesi mahkemeye sunulmalıdır.

6. Tapu intikal işlemlerinde miras paylarının doğru kişilere geçmesi sağlanmalıdır.

Sonuç

Mirastan feragat, reddi miras ve miras payının devri birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.

Mirasbırakan hayattayken mirasçının miras hakkından vazgeçmesi mirastan feragat sözleşmesiyle mümkündür. Mirasbırakan vefat ettikten sonra ise şartları varsa reddi miras veya miras payının devri işlemleri gündeme gelir.

Özellikle mirastan feragat sözleşmesi bulunan dosyalarda veraset ilamının doğru düzenlenmesi, feragat durumunun mahkemeye bildirilmesi ve tapu intikal işlemlerinin buna uygun gerçekleştirilmesi önemlidir.

Miras intikali, veraset ve intikal vergisi, mirasçılık belgesi ve tapu intikal işlemleri hakkında bilgi almak için www.intikalislemleri.com üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Yasal bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her miras dosyasının kendine özgü koşulları bulunabileceğinden somut olaylarda hukuki değerlendirme yapılması gerekir.